گزارش سیستم گرمایش آب خورشیدی مجموعه سیمرغ

گزارش سیستم گرمایش آب خورشیدی مجموعه سیمرغ – واحد زیاران  حمام مرکزی

مقدمه:

تولید آب گرم مصرفی از اقتصادی ترین روش های استفاده از انرژی خورشید است. می توان از انرژی حرارتی خورشید جهت تهیه آب گرم بهداشتی در منازل و اماکن عمومی به خصوص در مکانهایی که مشکل سوخت رسانی وجود دارد استفاده کرد و چنانچه ظرفیت این سیستم ها افزایش یابد می توان از آنها در حمام های خورشیدی نیز استفاده نمود. تا کنون با توجه به موقعیت جغرافیایی ایران تعداد زیادی آبگرمکن خورشیدی و چندین دستگاه حمام خورشیدی در نقاط مختلف کشور نصب و راه اندازی شده است.

در این گزارش ابتدا چگونگی تاثیرگذاری حرارت بر روی آب یا بطور کلی سیال مورد بررسی قرار گرفته و سپس به بررسی سیستم آبگرم خورشیدی نصب شده در فارم شماره 6 مجموعه زیاران پرداخته خواهد شد.

  1. تاثیرگذاری حرارت بر روی آب

زمانی که انرژی حرارتی به یک مایع (سیال) منتقل گردد به شرط اینکه سیال تغییر حالت ندهد (مثلاً تغییر از حالت مایع به گاز یا بخار) دمای آن افزایش خواهد یافت. این واقعیت ساده با تجربیات روزانه هرکس تطبیق می نمایند (در خلال فرآیند تغییر حالت سیال به گاز یا بخار، دمای سیال با انتقال حرارت ازدیاد نمی یابد، بلکه میزان سرعت انتقال حرارت به مایع، منجر به سرعت تغییر حالت از سیال به گاز یا بخار خواهد شد.) بهرحال هرگاه دو نوع مایع با جرم مساوی ولی با ترکیبات شیمیایی متفاوت مقدار یکسانی حرارت جذب نمایند معمولاً افزایش دمای آن دو مساوی نبوده و یکی از آنها تغییر دمای بیشتری نسبت به دیگری نشان خواهد داد. برخی از مایعات حرارت کمتری برای گرم شدن نیاز دارند این مطلب را می توانیم با یک مثال به سادگی توضیح دهیم؛ تصور نمایید یک واحد جرم از آب و یک واحد جرم از اتیلن گلیکول ( همان محلول شیمیایی که به عنوان ضد یخ در خودروها بکار می رود) هر دو یک واحد انرژی حرارتی جذب کنند، تغییر دمای اتیلن گلیکون تقریباً دو برابر تغییر دمای آب خواهد بود. حرارت مخصوص که معمولاً با علامت Cp نشان داده می شود عبارت است از چگونگی جواب دادن ماده تشکیل دهنده یک جسم معین به فرآیند جذب حرارت و یا دریافت حرارت از آن جسم. در فشار جو زمین(آتمسفر) و در دمای 60 درجه فارنهایت (5/15 درجه سانتیگراد) دمای یک پوند(454 گرم) آب با دریافت یک واحد حرارت در دستگاه اندازه گیری انگلیسی (B.T.U ) به اندازه تقریبی یک درجه فارنهایت افزایش می یابد. این موضوع را       می توان در معادله زیرخلاصه نمود.                  4184  =Cp (آب)

(یک کالری = 184/4 ژول و یک بی.تی.یو=1055 ژول در نتیجه یک، بی.تی.یو.=252 کالری)

مقدار واقعی حرارت مخصوص آب، به مقدار اندکی با دمای آن تغییر می نماید. ولی در محدوده دمای صفر تا 100 درجه سانتیگراد، حرارت مخصوص آب در فشار یک اتمسفر تقریباً ثابت است. بنابراین برای اغلب برنامه های کاربردی این فرض که حرارت مخصوص آب ثابت می باشد، مشکل زا نخواهد بود. از سوی دیگر حرارت مخصوص اتیلن گلیکول معادل 53% حرارت مخصوص آب می باشد.

بنابراین با مقایسه با سایر مایعات، سیال آب دارای حرارت مخصوص بسیار زیادی می باشد.آب می تواند مقدار زیادی انرژی حرارتی را جذب نموده یا از دست بدهد، بدون آنکه دچار تغییر دمای زیادی شود. به همین دلیل است که دمای هوا در کنار مقادیر زیاد آب (دریا و اقیانوس)، در مقایسه به دمای سطوح خشک زمین، به سمت مقادیر میانگین متمایل می باشد.آب با جذب نمودن حرارت، در هنگام افزایش دما و منتشر نمودن حرارت در هنگام کاهش دما، باعث تعدیل دمای هوای مجاور آن می گردد و این در حالی است که دمای خود آب در طول روز به مقدار اندکی تغییر می یابد. گرمای ویژه (حرارت مخصوص) یک نمونه از مایع، وابسته به تغییر دمای آن مایع بوده و با فرمول زیر نشان داده می شود:

به دلیل بالا بودن حرارت مخصوص آب، گرم کردن آن یکی از روشهای بسیار موثر درنگهداری و انتقال حرارت می باشد، روشی که اکثر مردم برای همین مقاصد بطور روزمره مورد استفاده قرار می دهند. بعنوان مثال گرم کردن یک گالن(785/3 لیتر ) آب، و رساندن آن از دمای اولیه 60 درجه فارنهایت (5/15 درجه سانتیگراد) به نقطه جوش، نیاز به 1300 بی.تی.یو.(37/1 میلیون ژول) انرژی دارد.(این رقم را میتوان با بکار گرفتن فرمول بالا و با استفاده از واحدهای متریک ثابت نمود). به این نکته توجه داشته باشیم که یک گالن آب، حدود 785/3 کیلوگرم جرم یا وزن دارد)روش دیگر برای درک این مطلب، آن است که توجه نماییم، برای به جوش آمدن آب تحت شرایط مذکور، همان مقدار انرژی لازم است که یک لامپ رشته ای بتواند برای بیش از 6 ساعت روشن بماند؛  البته با فرض اینکه کل انرژی صرف شده به منظور بالابردن دمای آب، بطورکامل جذب آب گردیده باشد. گرچه در عمل تمامی انرژی حرارتی به آب انتقال نمی یابد. مثلاً هنگام گرم کردن یک گالن آب روی اجاق آشپزخانه، مقداری حرارت در فضای آشپزخانه پخش گردیده و موجب بالا رفتن دمای فضای آشپزخانه خواهد شد. بنابراین رقم 1300 بی.تی.یو.(37/1 میلیون ژول) مقدار حداقل بوده و برای گرم کردن یک گالن آب در واقع مقدار بسیار بیشتری حرارت مورد نیاز می باشد. ولی حتی رقم 1300 بی.تی.یو. هم مقدار قابل ملاحضه‏ای انرژی را نشان می دهد. آنچه که بحث قبلی به خوبی نشان داد، این است که استفاده مستقیم از انرژی خورشیدی برای گرم کردن آب(بجای سایر حامل های انرژی نظیر گاز،الکتریسیته یا نفت) می تواند تغییر عمده ای در الگوهای مصرف انرژی بوجود آورد. از آنجا که آبگرمکن های خورشیدی مقدار ناچیزی آلودگی ایجاد می نمایند و یا حتی ممکن است هیچ آلودگی ایجاد ننماید. بنابراین اثر نامطلوب زیست محیطی یکی از گسترده ترین و پرمصرف ترین فعالیت های همه روزه انسان ها، یعنی تهیه آبگرم مصرفی و گرمایش ساختمان ها به شدت کاهش می یابد.

  1. آبگرمکن خورشیدی چیست؟

حفاظت از محيط زيست، جلوگيري از افزايش گرماي كره زمين، ذخيره منابع انرژي تجديد ناپذير، كاهش هزينه هاي انرژي گرمايي، افزايش ضريب اطمينان و ايمني، كاربرد آسان و راحت و دسترسي هميشگي به منبع انرژي از مهمترین دلايل استفاده از آبگرمكن هاي خورشيدي می­باشد. انرژی خورشید، با توجه به اینکه انرژی کاملا پاک و عاری از هرگونه آلودگی بوده و بعنوان منبع انرژی کاملا ارزان شناخته شده است، اهمیت بیشتری پیدا می کند. درکشورهایی نظیر کشور ما که میزان تابش خورشیدی در آن به            Kw-h 2000 در سال می رسد و در بسیاری از نقاط آن تعداد ساعات آفتابی از 2800 ساعت در سال تجاوز می کند، استفاده از انرژی خورشید، نه تنها ضروری بلکه اجتناب ناپذیر است. وسعت و شرايط جغرافيايی کشور، بافت اجتماعی، فراوانی و گستردگی روستاها که اغلب به صورت يک نقطه در دل کوهها و پهنه دشت ها قرار دارند و همچنين عدم برخورداری از تکنولوژی پيشرفته و مستقل برای توليد و توزيع انرژی به روشهای متداول امروزی و بسياری دلايل ديگر نشان می دهند که اگر انرژی خورشيدی بر پايه و اساس علمی و فنی مورد استفاده قرار گيرد، منبع مطمئن و مداومی برای تامين انرژی کشور خواهد بود. روشهای گوناگونی برای استفاده از این انرژی پاک و لایزال الهی وجود دارد، اما گرم کردن آب با استفاده از آبگرمکنهای خورشیدی، شاید بعنوان آسانترین و اقتصادی ترین روش باشد. زیرا با داشتن دانش کافی درباره تابش خورشید، براحتی و بصورت بسیار موثرتر می توان انرژی خورشید را برای گرم کردن آب مصرفی منازل و حتی کاربرهای صنعتی  بکار برد. پیشرفتهای علمی روی آبگرمکنهای خورشیدی در دهه های اخیر رشد چشمگیری داشته است. این نوع آبگرمکنها نه تنها برای کاربردهای خانگی بلکه برای هتلها، بیمارستانها، ساختمانهای اداری، صنایعی مانند نساجی، کاغذ سازی، صنایع غذایی و حتی گرم کردن آب استخرهای شنا در زمستان کاربرد فراوانی پیدا کرده اند.

  1. انواع سیستمهای آبگرمکن خورشیدی

1-3- سیستمهای چرخش طبیعی ( ترموسیفون )

با آنکه چندین دهه از ساخت نخستین آبگرمکن خورشیدی ترموسیفون می گذرد، اما با این حال یکی از تکنولوژیهای برتر برای بکارگیری انرژی خورشید استفاده از این نوع آبگرمکنها می باشد. کارایی بالا، سهولت ساخت، عدم حضور قطعات متحرک و عدم نیاز به نگهداری باعث برتری آبگرمکنهای ترموسیفون نسبت به نوع دیگر، یعنی آبگرمکنهای جابجایی اجباری شده است. در آبگرمکنهای خورشیدی چرخش طبیعی، مخزن ذخیره در ارتفاع مشخصی ( 30 تا 60 سانتیمتر ) نسبت به بالاترین قسمت گردآورنده قرار داده می شود تا از چرخش معکوس سیال در ساعاتی که تابش خورشید وجود ندارد، جلوگیری شود.

در اوایل صبح، تابش خورشید باعث گرم شدن گردآورنده می شود. سیال گرم داخل آن با جابجایی طبیعی بالا رفته، به مخزن ذخیره می رسد و آب سرد مخزن از پایین آن به داخل گردآورنده جاری می گردد. به این ترتیب چرخش طبیعی در جایی که تابش خورشید به اندازه کافی باشد، به خودی خود برقرار می شود و در صورت نبودن تابش کافی خورشید، بعلت اینکه نیروی شناوری رو به بالا نمی تواند بر افتهای اصطکاکی سیال داخل لوله غلبه کند، چرخش سیال متوقف می گردد.

این سیستمها به دو دسته مدار باز و بسته تقسیم می شوند. در سیستم مدار باز ( سیستم مستقیم ) آب به صورت مستقیم در میان گردآورنده جاری می باشد. این سیستم بسیار ساده، کارا و قابل اطمینان بوده ولی در شرایط آب و هوایی سرد و دماهای زیر صفر درجه کارایی خوبی ندارد، و یخ زدن آب داخل لوله ها ممکن است منجر به پارگی آنها شود. در سیستمهای مدار بسته ( غیر مستقیم ) معمولا سیالی غیر از آب که نقطه انجماد پایین تری دارد ( مانند مخلوط پروپیلن گلایکول و آب ) بکار گرفته می شود. این سیستمها دو چرخه جداگانه دارند که از طریق یک مبدل گرمایی به یکدیگر متصل شده اند، و این مبدل گرما را از سیال داخل گردآورنده به آب مصرفی منزل منتقل می کند.

 

 

2-3-آبگرمکنهای جابجایی اجباری

تفاوت اصلی این نوع سیستم با آبگرمکن ترموسیفون در اینست که سیال عامل داخل گردآورنده در این حالت توسط پمپ به گردش در می آید. مزیت اصلی این سیستم اینست که می توان مخزن ذخیره آنرا در موقعیت دلخواه و مناسب مثلا در فضای زیر شیروانی، داخل حمام و یا در اطراف سقف قرار گیرد.  این نوع سیستمها نیز به دو دسته مدار باز و بسته تقسیم می شوند. یک نمونه از این آبگرمکن در شکل زیر آورده شده است.

آبگرمکن خورشیدی با سیستم جابجایی اجباری

3-3-اجزاء آبگرمکن خورشیدی

یک آبگرمکن خورشیدی از اجزاء زیر تشکیل شده است:

1- گردآورنده  2- مخزن ذخیره  3- مبدل گرمایی  4- کنترل کننده های اتوماتیک 5- پمپ، لوله ها  شیرآلات و اتصالات

1-3-3-گردآورنده صفحه تخت    (absorber)

گردآورنده ها را بطور کلی می توان به سه گروه عمده تقسیم نمود: گردآورنده های تخت، متمرکز کننده، لوله ای تحت خلا. مهمترین بخش هر آبگرمکن، گردآورنده است که کار اصلی آن جذب تابش خورشیدی و تبدیل آن به گرما و انتقال آن به سیال عامل جاری داخل لوله ها یا کانالها می باشد. در سیستمهای آبگرمکن خورشیدی معمولا از گردآورنده های صفحه تخت استفاده می شود. این نوع گردآورنده ساده ترین و متداولترین وسیله برای تبدیل انرژی تابشی خورشید به گرمای مفید است. یک گردآورنده خورشیدی را می توان به عنوان یک نمونه ویژه از مبدل گرمایی در نظر گرفت. البته گردآورنده های خورشیدی در مقایسه با سیستمهای مبدل گرمایی دارای تفاوتهایی می باشد. در مبدلهای گرمایی، گرما معمولا از طریق جابجایی یا هدایت به سیال دیگر منتقل می شود و انتقال گرما از طریق تابش در آنها بسیار ناچیز است درحالیکه در یک گردآورنده خورشیدی، انتقال حرارت از طریق تابش نقش اساسی دارد. میزان تابش انرژی خورشیدی بدون متمرکز کردن آن در بهترین شرایط عملی حدود w/m2 1100 است، و با شرایط جوی تغییر       می کند. با طراحی صحیح گردآورنده­های تخت معمولی می­توان دمای سیال خروجی از آنها را بنا بر نیاز به حدود 100 درجه سانتیگراد بالاتر از دمای محیط رساند. متداولترین کاربرد گردآورندهای تخت عبارتست از گرم کردن آب مصرفی و فضای منازل، استفاده از آنها در تهویه مطبوع و بالاخره تهیه آب گرم یا هوای مورد نیاز در فرآیندهای صنعتی. گردآورنده های تخت را معمولا بطور ثابت نصب می کنند و به همین دلیل مشکلات مربوط به سیستمهای دنبال کننده خورشید که در گردآورنده های متمرکز کننده بکار می روند، ندارند.

صفحه جاذب اصلی ترین جزء گردآورنده می باشد، زیرا عمل جذب تابش خورشیدی و انتقال گرما به سیال عامل توسط این قسمت انجام می گیرد. صفحه جاذب باید دارای خواص انتقال حرارت خوب، ضریب هدایت حرارتی و ضریب جذب بالا و ضریب صدور پایین بوده و در دماهای بالا پایدار باشد. همچنین در مقابل خوردگی داخلی و خارجی نیز باید مقاوم باشد. خوردگی خارجی در نتیجه رطوبت موجود در محفظه گردآورنده بوجود می آید که این رطوبت از نشتی های اطراف محفظه، داخل شدن آب باران  یا در نتیجه قطرات چگالیده شده از شیشه بوجود می آید. ( صفحات فولادی حتی اگر روکش داشته باشند، باز هم در مقابل خوردگی خارجی حساسند ). خوردگی داخلی در اثر تماس سیال عامل با لوله ها یا حضور مواد نامتشابه در داخل لوله ها بوجود می آید. سیال عامل شامل مقدار زیادی اکسیژن می باشد و اگر سیستم کاملا آب بندی نشده باشد، ممکن است باعث اکسیژن زایی موادی همانند فولاد شود که در مقابل خوردگی مقاومت کمی دارد. موادی مانند مس، آلومینیوم و فولاد ضد زنگ در ساخت صفحات جاذب مورد استفاده قرار می گیرند. از آنجایی که این مواد به تنهایی جذب کننده های خیلی خوبی نیستند، با استفاده از روکش می توان قابلیت جذب صفحه را افزایش داد. به این پوششها که پوشش selective نیز می گویند، با افزایش کیفیت جذب برای تابش خورشیدی و عبور زیاد برای تابش با طول موج بلند بر روی زمینه هایی با صدور کم بکار می روند. بنابراین پوشش جاذب انرژی خورشیدی بوده و زمینه دارای صدور کمی از تابش موج بلند می شود.

2-3-3-سیال انتقال دهنده گرما

سیال عامل گرما را از گردآورنده خورشیدی گرفته و آنرا بطور مستقیم  یا غیر مستقیم (از طریق مبدل گرمایی) به آب گرم تبدیل می کند. دمای سیال عامل در نتیجه اخذ گرما به تدریج افزایش می یابد. اگر دبی سیال عامل داخل گردآورنده کم باشد، دمای آن در اثر گرفتن  مقدار معینی گرما افزایش می یابد. در چنین حالتی حتی اگر گرما بطور کامل به سیال عامل منتقل شود، دمای متوسط گردآورنده افزایش خواهد یافت، در نتیجه اتلاف حرارتی به محیط افزایش یافته و کارایی گردآورنده پایین می آید. از طرفی اگر دبی جریان سیال عامل زیاد شود، با راندمان گردآورنده افزایش می یابد ولی ممکن است افزایش دمای مورد نظر حاصل نشود. بنابراین باید دبی بهینه جریان انتخاب شود. معمولترین سیال عامل مورد استفاده آب         می باشد. آب دارای ویژگیهای بسیار خوبی می باشد، ارزان قیمت بوده، براحتی در دسترس است، غیر سمی بوده و دارای گرمای ویژه نسبتا زیاد می باشد، اما در هوای سرد یخ می زند، در دمای نسبتا پایینی به جوش می آید و می تواند باعث خوردگی شود.به همین دلیل در اغلب موارد مخلوطی از آب و گلیکول به عنوان ضد یخ مورداستفاده قرار می گیرد،

3-3-3-صفحات پوششی

کاهش افت گرمای جابجایی در گردآورنده ها بر عهده صفحه پوشش می باشد، که این عمل را با محدود کردن جریان هوا انجام می دهد. پوشش همچنین افت گرمای تابشی از صفحه جاذب را با بازتاباندن تابش گرمای صادر شده از صفحه جاذب کاهش می دهد. در ضمن بعنوان یک محافظ برای صفحه جاذب عمل نموده و از ورود آّب باران، گرد و غبار و … به داخل محفظه گردآورنده جلوگیری می کند.

4-3-3-قاب گردآورنده

قاب گردآورنده اغلب از جنس آلومینیوم، فولاد و یا چوب ساخته می شود و در تعداد معدودی از گردآورنده ها از فایبر گلاس نیز استفاده می شود. اگر محفظه فلزی بکار برده شود، باید مسیرهای انتقال گرما از بخشهای گرم گردآورنده به محفظه را سد کرد. یعنی محفظه باید نسبت به صفحه جاذب، پوشش شیشه ای و فضاهای هوایی عایق کاری شود تا گرمای حاصله از طریق انتقال به محفظه تلف نگردد.

5-3-3-مخزن ذخیره

مخزن ذخیره در آبگرمکن های خورشیدی باید آب داغ را در خود نگه دارد، بدون اینکه دچار خوردگی شود. همچنین باید در مقابل فشار وارده مقاومت کافی داشته باشد. جنس مخازن بکار رفته در آبگرمکن های خورشیدی معمولا از فولاد و مس بوده و گاهی اوقات از فایبر گلاس نیز استفاده می شود. این مخازن توسط پشم شیشه و یا پلی یورتان به ضخامت 10 الی 20 سانتیمتر عایق می شوند. اندازه مخازن از چند صد لیتر تا چند متر مکعب متغیر است.

6-3-3-عایق­بندی حرارتی

گردآورنده، لوله های اتصال و مخزن ذخیره را برای کاهش اتلاف حرارت باید با ماده مناسبی عایق نمود. نوع عایقی که در گردآورنده های تولید داخلی بکار می رود، بیشتر از جنس پشم سنگ، پشم شیشه و پلی یورتان می باشد. برای مخازن ذخیره، فوم پلی یورتان و پلی استایرین برای عایق بندی بکار گرفته می شوند.

7-3-3-مزيت رقابتي آبگرمكن هاي خورشيدي

امروزه كيفيت و كارايي برتر سيستم هاي آبگرمكن خورشيدي براساس ميزان قدرت جذب انرژي تابشي و همچنين مقدار سطح اتصال ورقه هاي جاذب و لوله هاي متصل به آنها سنجيده مي شود. کلکتورها و سیستم  گرمایش خورشیدی براساس قابلیت­ها و مزیت­های زیر طبقه بندی می­شوند:

  1. كارايي بالاي كلكتورهاي خورشيدي
  2. راندمان بالاي كل سيستم آبگرمكن هاي خورشيدي
  3. حداقل اتلاف حرارتي در كل سيستم
  4. استفاده از عايق هاي حرارتي مناسب و مرغوب
  5. استفاده از سیستم کمکی جهت گرم كردن آب در روزهاي ابري كامل
  6. مطابقت با استانداردهاي بين المللي ISO، EN و SRCC
  7. امكان طراحي مطابق با انواع ساختمانهاي مهندسي ساز
  8. مقاومت كامل در برابر خوردگي
  1. طراحی و مشخصات سیستم خورشیدی نصب شده در مجموعه زیاران

در تاریخ 23/07/1391 قرارداد اجرای یک سیستم 9000 لیتری خورشیدی بین شرکت صنعت خورشیدی مازرون و شرکت سیمرغ واحد زیاران منعقد گردید. در تاریخ 20/8/1391 اقلام مورد نیاز تحویل و در نهایت در تاریخ 14/9/1391 سیستم تحویل و راه­اندازی شد. مشخصات سیستم نصب شده در جدول زیر آمده است و همچنین مشخصات کلکتور مورد استفاده قرار گرفته شده نیز ارائه شده است.

مشخصات آبگرمکن خورشیدی نصب شده در مجموعه زیاران
تعداد کلکتور : 75 عدد نوع کلکتور : صفحه تخت ظرفیت مخزن : 4500 لیتر(2 عدد)
جنس مخزن : گالوانیزه گرم ضخامت ورق : 6 میلیمتر نوع مخزن : ایستاده کویلدار
سطح کویل مسی : 111 فوت مربع سیستم کمکی : دیگ و مشعل نوع لوله کشی : آهنی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مشخصات کلکتور مدل سري B  
ابعاد (ميليمتر) 1950*1020*80  
مساحت كلكتور (مترمربع) 2.05  
مساحت خالص سطح جاذب (متر) 2  
مساحت سطح دهانه (متر) 2  
وزن (كيلوگرم) 45  
جنس قاب ورق گالوانيزه *  
جنس شيشه Solar glass-Low Iron  
مدل جاذب Tinox – Germany  
جنس جاذب مس  
جوش جاذب التراسونيك  
پوشش جاذب Sputtering – Ti2O  
ضخامت جاذب (ميليمتر) 0.2  
ضريب جذب 95% +- 2%  
ضريب انتشار 3%- + 5%

 

 
سايز بوشن اتصالات ¾ توپيچ  
عايق 40 mm –  پشم معدني  
قطر لوله هاي رايزر (ميليمتر) 10  
قطر لوله هاي هدر (ميليمتر) 25  
حداكثر فشار كاري (بار) 10  
دبي پيشنهادي سيال (Litter/min/sqm) 1  
ماکزیمم دما 232 ْ C  
سیال کاری آب/مخلوط آب و گلایکول  

اطلاعات درست درباره تابش خورشیدی نخستین و مهمترین نیاز در طراحی­های کاربردی انرژی خورشیدی است. بنابراین برای تعیین میانگین واقعی انرژی دریافتی از خورشید بر هر سطح باید از سنجش دقیق تابش خورشید در بازه زمانی طولانی مدت استفاده کرد. بر طبق آمارهای بدست آمده از اطلاعات هواشناسی موجود در از ایستگاههای نقاط مختلف کشور به صورت میانگین 300 روز آفتابی در کشور موجود است. همانطوریکه از نمودار ارائه شده از برآورد پتانسیل تابش خورشیدی که در صفحه بعد آورده شده است، مشخص است، متوسط تابش سالانه در منطقه قزوین حدودا   در سال می­باشد. جهت محاسبه سطح کلکتور مورد نیاز برای گرم­کردن 9000 لیتر آب تا دمای 55 درجه با فرض دمای آب ورودی 15 درجه جهت استفاده در استحمام قرنطینه، می­بایست در قدم اول میزان انرژی مورد نیاز را محاسبه کرد:

با توجه به میزان تابش سالانه در قزوین می­توان میزان متوسط تابش روزانه را بدست آورد:

راندمان کلکتور که شامل اتلاف در انتقال حرارت به آب، انتقال در لوله­ها و انتقال به آب داخل مخازن می­باشد حدودا 50% می­باشد. با توجه به این نکته و با توجه به میزان تابش می­توان سطح کلکتور مورد نیاز را بدست آورد:

با توجه به محاسبات بالا به 183 مترمربع کلکتور یا 91 عدد کلکتور با سطح جاذب 2 متر مربع نیاز  می­باشد. هم اکنون در فارم با توجه به محدودیت فضا از 75 عدد کلکتور استفاده شده است. کل سیستم نصب شده بصورت دو سیستم کاملا جدا از هم با تعداد 40 و 35 کلکتور می­باشد. دلیل این موضوع نیز محدودیت های موجود در سقف برای نصب می­باشد. طی 20 روز بعد از نصب( از تاریخ 28/9/1391 الی 17/10/1391)، سیستم مورد تست قرار گرفت. دمای مخزن در 4 ساعت زمانی مختلف شامل: 6 صبح، 10 صبح، 2 بعد از ظهر و 6 عصر مورد بررسی قرار گرفت. در تمام این مدت سیستم کمکی (دیگ و مشعل موتورخانه موجود) روشن است. در نمودارهای صفحات بعد گزارش دمایی در هر ساعت مشخص و مربوط به هر روز برای هر مخزن بصورت جداگانه آورده شده است. در نمودارهای آخر هر بخش میانگین دمای آب در ساعات مورد بررسی آورده شده است. همانطوریکه در نمودار بخوبی دیده می-شود میانگین دمای آب برای مخزن شماره 1 در ساعت 6 صبح حدودا  38 درجه و در ساعت 6 برابر با 40 درجه و برای مخزن شماره 2 در ساعت 6 صبح حدودا  37 درجه و در ساعت 6 برابر با 40 درجه می¬باشد. با توجه به فصل زمستان و سرمای هوا در مدت زمان تست دستگاه پیش بینی می¬شود در فصل تابستان میانگین دما به بالای 55 درجه افزایش یابد.

 

  1. بررسی هزینه نصب و بازگشت سرمایه گزاری سیستم خورشیدی نصب شده در مجموعه زیاران :
ردیف شرح کالا تعداد
1 کلکتور صفحه تخت سنگرکار 150 متر مربع
2 مخزن ذخیره 4500 لیتری کویلدار 2
3 پایه کلکتور 2
4 منبع انبساط 2
5 پمپ آب 2
6 عایق لوله، لوله و اتصالات  2 سری
7 کنترلر خورشیدی 2
8 نصب، راه اندازی و آموزش
  جمع کل 000/000/740 ریال

در موتورخانه حمام مرکزی دو عدد دیگ با ظرفیت تقریبی 400000 کیلوکالری در ساعت و دو مشعل گازسوز هوفمات با ظرفیت 530000 کیلوکالری در ساعت نصب شده است. به طور معمول مشعل ها همراه و متناسب با ديگ انتخاب مي شوند و به ميزان مصرف سوخت بر حسب مترمکعب در ساعت، ليتر در ساعت و كيلو گرم در ساعت يا گالن در ساعت مشخص مي شوند. با داشتن قدرت حرارتي مشعل و ارزش حرارتي سوخت مي توان ميزان مصرف سوخت را بدست آورد. جهت تعیین میزان مصرف مشعل مورد نظر با شرکت سازنده آن[1] ارتباط برقرار گردید. طبق کاتالوگ و اطلاعات شرکت سازنده مدل SG3NZ دارای ظرفیت حرارتی 530000 کیلوکالری در ساعت می­باشد. همانطوریکه در کاتالوگ صفحه بعد دیده می­شود، این مدل از مشعل­ها دارای میانگین مصرف اسمی حدودا 35 مترمکعب در ساعت می­باشند. شایان ذکر است این میزان مصرف اسمی بوده و با میزان واقعی مصرف بدلیل عدم سرویس در بازه زمانی لازم و یا عدم تامین هوای کافی برای احتراق و عوامل مختلف دیگر متفاوت می­باشد. راندمان مشعل بین 60/0 الی 85/0 می­باشد. طبق اطلاعات کسب شده از شرکت صنایع حرارتی الوند (تولید کننده مشعل­های هوفمات) راندمان این مشعل در حدود 78 % می­یاشد. با توجه به این نکته می­توان میانگین مصرف سوخت در هر ساعت این مشعل را بدست آورد:

جهت تعیین مدت زمان کارکرد مشعل جهت تامین آبگرم به پارامترهای زیادی نظیر نوع دیگ، راندمان حرارتی دیگ، حجم آبگیری دیگ آبگرم، نوع عایقکاری لوله­ها، نوع و ضخامت ورق مخازن موجود در موتورخانه و …. نیاز می­باشد. در حقیقت تعیین مدت زمان کارکرد مشعل بصورت تئوری امکان پذیر     نمی­باشد و بهترین راه حل استفاده از اطلاعات تجربی موجود در موتورخانه ­های مشابه می­باشد.

با توجه به ظرفیت دیگ و همچنین ظرفیت مشعل و الگوریتم مصرف آبگرم قرنطینه فارم (تامین آبگرم جهت دو شیفت کاری صبح و عصر) و با مشورت با بخش مهندسی شرکت صنایع حرارتی البرز زمان کارکرد مشعل در روز جهت گرم نگه داشتن آب مخازن 9000 لیتری موجود در موتورخانه بطور متوسط 5 ساعت در شبانه روز برای تامین آبگرم ( و نه گرمایش) می­باشد. ( این عدد در روشن بودن سیستم گرمایش حداقل 15 ساعت می­باشد). با توجه به اینکه سیستم در بازه زمانی زمستان زیر تست بوده است و با توجه به تجربه مزرعه شماره 6 و تست آن در فصل تابستان، پیش بینی می­گردد که این سیستم توانایی تامین 100 درصدی آبگرم در حداقل 5 ماه از سال و تامین حداقل 50 درصدی در فصول دیگر سال ( با توجه به تامین آب 40 درجه بعنوان پیشگرم برای یک مخزن 65 درجه در فصول سردتر سال) را دارد، در نتیجه مشعل با ظرفیت ذکر شده دارای کاهش کارکرد حدودا 200 دقیقه در روز در زمان کاری کل سال برای تامین آبگرم خواهد بود.

با توجه به موارد ذکر شده میزان کاهش مصرف سوخت در شبانه روز برابر است با

 

با توجه به قیمت گاز برای مجموعه سیمرغ (هر متر مکعب 1000 ریال) میزان کاهش ریالی در مصرف سوخت عبارت است از:

همانطور که مشاهده می­شود هزینه صرفه­جویی شده برای کل یک سال حدودا مبلغ 000/500/109 ریال می­باشد. با توجه به هزینه اولیه انجام گرفته، سرمایه­گذاری حدودا 5/6 سال بازگشت می­نماید. البته افزایش بازگشت سرمایه نسبت به اجرای فاز اول در فارم 6 بدلیل افزایش بیش از 50 %  قیمت تجهیزات بدلیل نوسانات شدید قیمت ارز بوده و با اجرای فاز دوم هدفمندی که بنظر می­رسد اجرای آن نزدیک می­باشد این زمان به حدودا 3 سال کاهش یابد. البته در محاسبات بالا موارد بسیاری که تاثیر زیادی در عملکرد بهتر سیستم خورشیدی و یا کاهش هزینه­ها در مقابل سیستم فسیلی دارد در نظر گرفته نشده است، مواردی نظیر:

  • افزایش پلکانی بهای گاز
  • کاهش هزینه نگهداری سیستم موتورخانه
  • تغییر الگوی مصرف پرسنل مرزعه
  • افزایش قیمت بهای گاز بعد از اجرای تمامی فازهای هدفمندسازی یارانه­ها و یکسان سازی قیمت­ها با قیمت­های جهانی سوخت
  • کاهش آلودگی زیست محیطی

در نظر گرفتن هرکدام از موارد فوق تاثیر زیادی در بازگشت سرمایه گذاری اولیه دارد.

تمام محاسبات بالا بر اساس کمترین ساده سازی در جهت سیستم خورشیدی و یا به عبارت دیگر بیشترین ضریب Factor of Safety برای سیستم گازسوز انجام گرفته است.

با تشکر – آسیابان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *